In het heetst van de strijd

13 november 2011

Zondagmorgen, in alle rust en veiligheid zit ik achter de computer in de huiskamer. Een heerlijk moment van de week waarop ik graag met een kop koffie op het Internet speur naar televisie-uitzendingen die ik heb gemist. Mijn oog valt op 'Armadillo', een documentaire die gedurende zes maanden een peloton Deens militairen volgt op uitzending in Afghanistan. Ik twijfel of ik zal kijken.

Al zo veel documentaires heb ik gezien en dan merk ik dat ik door mijn dagelijks contact met militairen de persoonlijke getuigenissen de voorkeur geef. Hen kan ik vragen stellen, het beeldscherm niet, hen kan ik een luisterend oor bieden of een bemoedigende schouderklop, het beeldscherm niet. Uiteindelijk trekt de toelichtende tekst mij over de streep. De documentaire heeft in 2010 een belanghebbende prijs gewonnen, vooruit dan maar.

Ruim anderhalf uur hebben mijn ogen het scherm niet verlaten. Wat een indringende rapportage is dit! Het heeft alle ingredienten in zich die ik zo goed herken uit de persoonlijke verhalen van militairen die de Basis bezoeken.

Zo zien we het kameraadschap groeien, niet alleen door het lang van huis zijn, maar ook omdat in vijandig gebied vertrouwen in de collega's de enige manier is om mentaal te overleven. De contacten met het thuisfront die zich zorgen maakt en willen weten hoe het met hen gaat terwijl de militair even wil ontsnappen uit de bizarre strijd en vooral wil weten hoe het thuis gaat. De Afghaanse bevolking die geen keuze kan maken aan welke kant zij staan, zij zien de militairen vooral als tijdelijke passanten (die bovendien hun papavervelden kapot trappen). De kinderen die nauwelijks te eten hebben en blij zijn met ieder snoepje dat wordt uitgreikt. De verveling die bij tijd en wijle de motivatie behoorlijk frustreert. De angst en adrenaline van voortdurend gevaar. En tot slot, de bikkelharde strijd tussen de ISAF militairen en de taliban.

In de documentaire staat een vuurgevecht tussen beide centraal. Verschillende militairen raken gewond en de haat richting de Taliban neemt zichtbaar toe. Het werpen van een handgranaat en vervolgens het leegschieten van een magazijn in een greppel bieden uitkomst. De vijand is verslagen en de jongens zijn trots. Het wordt gevierd. De vreugde is van korte duur. Eén van de jongens heeft het thuisfront ingelicht over de actie en zijn verontwaardiging uitgesproken over het in zijn ogen buitensporige gebruik van geweld en te uitbundige vieren. De militaire politie gaat onderzoek doen. Ondertussen krijgen de betreffende militairen wel een oorkonde voor moedig optreden. Over het onderzoek wordt niet veel meer gesproken. "We zaten in een roes, dat kun je niet uitleggen als je er niet bij was", zo vertelt een militair.

Zo is het, denk ik bij mijzelf, in het heetst van de strijd is de mens in staat tot bijzondere prestaties maar ook gedrag wat je achteraf niet meer kunt begrijpen. Juist die momenten maken achteraf de strijd soms nog dagelijks heet.

De documentaire Armadillo kunt u hier terug zien.